Geschreven door Giles Fourie
Gereviewd door Kristel Mae David · Medisch beoordelaar
Lean, ook purple drank, syrup of sizzurp genoemd, is een drankje van hoestdrank met codeïne en promethazine, gemengd met frisdrank en soms snoep. Codeïne is een opiaat, promethazine een versuffend antihistaminicum. Samen remmen ze je ademhaling af. Bij hoge doseringen of in combinatie met alcohol kan dat dodelijk zijn, en codeïne is verslavend.
Wat is lean precies?
Lean is geen nieuwe chemische drug. Het is een geneesmiddel dat buiten de medische context wordt gebruikt om high te worden.
Volgens DRUGSinfo van het Trimbos-instituut is lean de straatnaam voor een hoestdrank gemixt met frisdrank of snoep. De werkzame stoffen codeïne en promethazine zitten in de hoestdrank. De paarse kleur van de hoestdrank verklaart de bijnaam purple drank. Vaak wordt de syrup gemengd met een heldere frisdrank zoals Sprite, en dan heet het ook wel lean drink of dirty sprite.
Het gebruik ontstond in de Verenigde Staten. Een systematische review in de Journal of Psychoactive Drugs beschrijft hoe het drankje populair werd via rapmuziek en videoclips, en stelt vast dat het gebruik niet beperkt blijft tot de groepen die vaak in de media worden genoemd.
De naam lean komt van het effect: gebruikers voelen zich zo loom dat ze letterlijk gaan hangen of leunen.
Wat zit erin: codeïne en promethazine
Elk van de twee stoffen is als geneesmiddel al versuffend. In lean worden ze samen, in een onbekende hoeveelheid en vaak in grote volumes gedronken.
| Stof | Soort middel | Medisch gebruik | Belangrijkste risico |
|---|---|---|---|
| Codeïne | Opiaat (opioïd) | Prikkelhoest, pijn, diarree | Ademhalingsonderdrukking, verslaving |
| Promethazine | Antihistaminicum (middel tegen allergieën) | Allergie, jeuk, misselijkheid, reisziekte, onrust | Sufheid, verminderde coördinatie, versterkt andere versuffende middelen |
| Frisdrank en snoep | Geen werkzame stof | Geen | Maakt het drankje zoet, waardoor je minder goed merkt hoeveel hoestdrank je binnenkrijgt |
Codeïne: een opiaat, familie van morfine en heroïne. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft dat de lever een deel van de codeïne via het enzym CYP2D6 omzet in morfine. Hoe snel dat gaat, verschilt sterk per persoon. Bij mensen die codeïne zeer snel omzetten, de zogeheten ultrasnelle metaboliseerders, kan al bij gewone doseringen opioïdvergiftiging optreden.
Promethazine: promethazine is een antihistamine met een sterk versuffende werking. Volgens Apotheek.nl zijn sufheid, slaperigheid en verminderde coördinatie veelvoorkomende bijwerkingen, en versterkt alcohol dit effect. In Nederland is promethazine alleen op recept verkrijgbaar.
Wat doet lean met je?
In lage doseringen merk je volgens DRUGSinfo weinig. Bij hogere doseringen ontstaat een roes met een dromerig, ontspannen gevoel. Gebruikers beschrijven het als warm, blij en alcoholachtig. De roes duurt ongeveer vier tot zes uur.
Daar staan bijwerkingen tegenover die je niet altijd zelf opmerkt:
- sufheid en slaapzucht
- trager reageren en minder coördinatie
- duizeligheid en een droge mond
- misselijkheid en verstopping
Die bijwerkingen staan ook in de officiële productinformatie van hoestdrank met promethazine en codeïne. Door de sufheid kan lean tot gevaarlijke situaties in het verkeer leiden. DRUGSinfo wijst daar uitdrukkelijk op.
De risico’s van lean: waarom is het gevaarlijk?
Het grootste gevaar van lean is een overdosis. Codeïne en promethazine zijn allebei verdovende middelen die het centrale zenuwstelsel dempen, en de ademhaling is een van de functies die daardoor wordt afgeremd.
De Amerikaanse productinformatie van de FDA voor hoestdrank met promethazine en codeïne opent met een waarschuwing voor verslaving, misbruik en levensbedreigende ademhalingsonderdrukking. Volgens dezelfde tekst kunnen codeïne en promethazine bij mensen met epilepsie of een andere aandoening die aanvallen geeft de kans op een epileptische aanval vergroten.
DRUGSinfo noemt bij hoge doseringen:
- epileptische aanvallen
- bewustzijnsverlies
- ademhalingsstilstand
- verslaving
Wat lean extra onvoorspelbaar maakt:
- Je weet niet hoeveel je binnenkrijgt: de hoestdrank wordt verdund met frisdrank, uit grote bekers gedronken en vaak bijgeschonken.
- Iedereen reageert anders op codeïne: door verschillen in het enzym CYP2D6 kan dezelfde hoeveelheid bij de een weinig en bij de ander heel veel morfine opleveren.
- Kinderen zijn extra gevoelig: het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) besloot in 2015 dat codeïne niet meer gebruikt mag worden tegen hoest of verkoudheid bij kinderen onder de 12 jaar, omdat de omzetting naar morfine bij hen onvoorspelbaar is.
Hoe ernstig misbruik van promethazine kan aflopen, blijkt uit een analyse van Europese bijwerkingenmeldingen. Van de 557 meldingen over misbruik, verkeerd gebruik of afhankelijkheid van promethazine tussen 2003 en 2019 hadden er 310 een dodelijke afloop. Opioïden waren de middelen die in de dodelijke gevallen het vaakst samen met promethazine waren gebruikt. Dat zijn spontane meldingen en geen gebruikerscijfers, maar ze laten zien welke combinatie het risico draagt.
Lean combineren met alcohol of andere middelen
Het Farmacotherapeutisch Kompas waarschuwt dat gelijktijdig gebruik van codeïne met alcohol en andere centraal dempende stoffen de onderdrukking van het zenuwstelsel versterkt, met kans op ademhalingsdepressie, coma en overlijden. De FDA geeft dezelfde waarschuwing voor de combinatie met benzodiazepinen en andere versuffende middelen, waaronder alcohol.
Dat geldt ook als je elk middel apart goed verdraagt. Twee middelen die de ademhaling remmen, kunnen samen het risico op een gevaarlijke ademhalingsonderdrukking vergroten. Meer over hoe alcohol en geneesmiddelen op elkaar inwerken lees je op onze pagina over alcohol en medicijnen. Een overzicht van uppers, downers en trippers vind je bij soorten drugs.
Signalen van een overdosis en wat je dan doet
Bel direct 112 als iemand na het drinken van lean:
- niet meer reageert op aanspreken of niet wakker te krijgen is
- traag, onregelmatig of met lange pauzes ademt
- blauwe of grauwe lippen of vingertoppen heeft
- zeer kleine pupillen heeft
- een epileptische aanval krijgt
De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft een opioïdoverdosis als de combinatie van zeer kleine pupillen, bewusteloosheid en ademhalingsproblemen. Eén signaal is genoeg om te bellen.
Wat je doet tot de ambulance er is:
- Bel 112 en zet je telefoon op de luidspreker.
- Vertel zo precies mogelijk wat er is gebruikt, ook als je het niet zeker weet en ook als er alcohol of andere middelen bij zaten.
- Ademt de persoon wel maar is hij of zij niet aanspreekbaar? Leg diegene in stabiele zijligging.
- Blijf erbij en controleer de ademhaling. Laat iemand niet alleen zijn roes uitslapen.
- Ademt de persoon niet of niet normaal? Volg de instructies van de centralist voor reanimatie.
Voor opioïden bestaat een tegengif, naloxon. De WHO beschrijft dat naloxon een opioïdoverdosis kan omkeren als het op tijd wordt gegeven. Hulpverleners beslissen of en wanneer dat nodig is. Naloxon werkt alleen op opioïden zoals codeïne. Het heft de sufheid door promethazine of alcohol niet op. Meer lees je op onze pagina over het herkennen van een overdosis.
Kun je verslaafd raken aan lean?
Ja. Codeïne is een opiaat, en het lichaam went snel aan opiaten. Volgens DRUGSinfo kan een verslaving aan lean ontstaan, zeker bij dagelijks gebruik.
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft dat bij herhaald gebruik van codeïne tolerantie, lichamelijke en psychische afhankelijkheid en een stoornis in het gebruik van opioïden kunnen ontstaan. Tolerantie betekent dat je steeds meer nodig hebt voor hetzelfde effect. Die tolerantie neemt weer af als je een tijd minder of niet gebruikt. Neem je daarna weer de hoeveelheid die je gewend was, dan is het risico op een overdosis groter.
Lean is in feite een vorm van opiaatgebruik. Wie er afhankelijk van raakt, heeft dezelfde lichamelijke processen te pakken als bij andere opioïden, zoals oxycodon.
Stoppen met lean: ontwenning
Wie lean regelmatig gebruikt en plotseling stopt, krijgt volgens DRUGSinfo vaak ontwenningsverschijnselen:
| Ontwenningsverschijnsel | Wat je merkt |
|---|---|
| Ziektegevoel | Grieperig, rillerig, slap |
| Zweten en kippenvel | Afwisselend warm en koud |
| Loopneus | Alsof je verkouden bent |
| Buikkrampen, braken en diarree | Maag en darmen raken van slag |
| Pijn in armen en benen | Spierpijn en onrust in de ledematen |
Daarnaast spelen vaak onrust, slecht slapen en een sterke drang om weer te gebruiken. Op onze pagina over ontwenningsverschijnselen bij drugs lees je hoe dat verloopt.
Stoppen na langdurig of dagelijks gebruik gaat het veiligst met medische begeleiding. Bespreek het eerst met je huisarts.
Gebruik je codeïne op recept, bijvoorbeeld tegen pijn of hoest? Stop dan niet op eigen houtje. Apotheek.nl adviseert om na langer gebruik geleidelijk te stoppen in overleg met je arts.
Is lean legaal in Nederland?
Nee. Volgens DRUGSinfo staat codeïne op lijst I van de Opiumwet. Bezit, productie, verkoop en vervoer van lean zijn daarom strafbaar.
Promethazine valt onder de Geneesmiddelenwet en is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar. Codeïne zelf is wel een geregistreerd geneesmiddel tegen hoest en pijn, maar dat maakt het mengen tot een roesmiddel niet legaal.
Hoe vaak wordt lean gebruikt?
Voor Nederland zijn er geen precieze cijfers. DRUGSinfo meldt dat de gebruikscijfers onbekend zijn en dat er geen aanwijzingen zijn voor een toename.
Uit de Verenigde Staten zijn wel cijfers bekend. In een studie in PLOS ONE, op basis van de Amerikaanse nationale drugsenquête, was twee derde van de mensen die in het afgelopen jaar lean gebruikten tussen de 13 en 21 jaar oud. Van die groep had 92,7 procent in hetzelfde jaar ook alcohol gebruikt. Die cijfers gaan over de Amerikaanse situatie en zijn niet zomaar over te zetten naar Nederland.
Lean bij jongeren: waar je als ouder op let
Omdat lean via muziek en sociale media bekend is, horen jongeren er vaak eerder van dan hun ouders. Dingen die kunnen opvallen:
- lege flesjes hoestdrank of medicijnverpakkingen die je niet kent
- paarse of roze frisdrank in bekers, vaak dubbel gestapelde witte schuimbekers
- opvallende sufheid, loomheid of slaperigheid zonder duidelijke reden
- woorden als lean, syrup, drank, sizzurp of dirty sprite in berichten
Geen van die signalen bewijst gebruik. Een rustig, nieuwsgierig gesprek werkt meestal beter dan een verhoor. Op onze pagina over drugsgebruik onder jongeren en de pagina hulp als je dierbare verslaafd is vind je handvatten voor dat gesprek.
Heb je een vraag over een middel? De Drugs Infolijn van het Trimbos-instituut is bereikbaar op 0900-1995. In België kun je terecht bij De DrugLijn op 078 15 10 20.
Hulp bij een verslaving aan lean of opioïden
Lean begint vaak als experiment, maar kan uitgroeien tot dagelijks opiaatgebruik. Verslaving is daarbij zelden het hele verhaal. Vaak is het gebruik een manier om met spanning, somberheid, trauma of slecht slapen om te gaan. Duurzaam herstel komt pas op gang als die onderliggende laag ook aandacht krijgt. Bij psychische klachten naast het gebruik spreken we van een dubbele diagnose.
White River Recovery is een residentiële verslavingskliniek in White River, Mpumalanga, Zuid-Afrika, die Nederlandstalige cliënten behandelt voor verslaving aan opioïden, medicijnen en andere middelen, samen met eventuele psychische klachten. Het programma duurt minimaal zes weken. Een medisch begeleide ontwenning vindt plaats via een gespecialiseerde partner, waarna het gestructureerde dagprogramma met onder meer cognitieve gedragstherapie start. Lees meer over detox en ontwenning.
De kliniek werkt met veel Nederlandse zorgverzekeraars, opname is meestal mogelijk zonder wachttijd, en na terugkeer sluit je aan bij nazorgpartners in Nederland. Over vergoeding lees je meer op de pagina kosten en vergoeding.
Maak je je zorgen over lean, voor jezelf of voor iemand anders?
Plan een vrijblijvend gesprek
Ons opnameteam neemt rustig de tijd om de situatie door te nemen, zonder oordeel en zonder verplichting. Geen wachtlijst.
Of bel ons: +31 970 1025 7248
Vergoeding via je Nederlandse zorgverzekering is vaak mogelijk
Bronnen
- DRUGSinfo (Trimbos-instituut). “Wat is de drug lean of syrup?” https://www.drugsinfo.nl/overige-middelen/wat-is-drug-lean/
- DRUGSinfo (Trimbos-instituut). “Lean: risico’s verminderen.” https://www.drugsinfo.nl/lean/lean-risicos-verminderen/
- Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland). “Codeïne.” https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/codeine
- Apotheek.nl (KNMP). “Codeïne.” https://www.apotheek.nl/medicijnen/codeine
- Apotheek.nl (KNMP). “Promethazine.” https://www.apotheek.nl/medicijnen/promethazine
- European Medicines Agency (2015). “Codeine-containing medicinal products for the treatment of cough or cold in paediatric patients.” https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/codeine-containing-medicinal-products-treatment-cough-or-cold-paediatric-patients
- U.S. Food and Drug Administration. Prescribing information “Promethazine HCl and Codeine Phosphate Oral Solution” (2023). https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2023/008306s035lbl.pdf
- Chiappini S., Schifano F., Corkery J.M., Guirguis A. (2021). “Beyond the ‘purple drank’: Study of promethazine abuse according to the European Medicines Agency adverse drug reaction reports.” Journal of Psychopharmacology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8278560/
- Ware O.D. et al. (2024). “Codeine and promethazine: Exploratory study on ‘lean’ or ‘sizzurp’ using national survey data and an online forum.” PLOS ONE. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0301024
- Miuli A. et al. (2020). “‘Purple Drank’ (Codeine and Promethazine Cough Syrup): A Systematic Review of a Social Phenomenon with Medical Implications.” Journal of Psychoactive Drugs, 52(5). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32748711/
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). “Opioid overdose.” https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/opioid-overdose
- De DrugLijn (VAD, België). https://www.druglijn.be/
Veelgestelde vragen
Wat is lean drug?
Lean is een drankje van hoestdrank met codeïne en promethazine, gemengd met frisdrank en soms snoep. Het wordt ook purple drank, syrup of sizzurp genoemd. Codeïne is een opiaat en promethazine een versuffend antihistaminicum. Samen geven ze een loom, dromerig gevoel, maar ze remmen ook de ademhaling af.
Hoe lang werkt lean?
Volgens DRUGSinfo van het Trimbos-instituut duurt de roes van lean ongeveer vier tot zes uur. De sufheid kan langer aanhouden, en tijdens die periode is deelnemen aan het verkeer gevaarlijk.
Is lean gevaarlijk?
Ja. Bij hoge doseringen kan lean leiden tot epileptische aanvallen, bewustzijnsverlies en ademhalingsstilstand. Het gevaar neemt toe in combinatie met alcohol, slaapmiddelen of andere versuffende middelen, omdat die samen de kans op een gevaarlijke ademhalingsonderdrukking vergroten. Codeïne is bovendien verslavend.
Is lean verslavend?
Ja. Codeïne is een opiaat waaraan het lichaam snel went. Bij regelmatig gebruik ontstaat tolerantie, en wie dan plotseling stopt, kan ontwenningsverschijnselen krijgen zoals zweten, kippenvel, buikkrampen, braken, diarree en pijn in de ledematen. Stoppen na langdurig gebruik gaat het veiligst met medische begeleiding.
Is lean legaal in Nederland?
Nee. Codeïne staat op lijst I van de Opiumwet, waardoor bezit, productie, verkoop en vervoer van lean strafbaar zijn. Promethazine is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar.
Wat moet je doen als iemand te veel lean heeft gedronken?
Bel 112 als iemand niet wakker te krijgen is, traag of onregelmatig ademt, blauwe lippen heeft, zeer kleine pupillen heeft of een aanval krijgt. Vertel wat er is gebruikt. Leg iemand die ademt maar niet aanspreekbaar is in stabiele zijligging en blijf erbij tot de hulpdiensten er zijn.
Mag je lean met alcohol mengen?
Nee. Alcohol versterkt de versuffende werking van zowel codeïne als promethazine. Het Farmacotherapeutisch Kompas waarschuwt dat codeïne met alcohol of andere dempende middelen kan leiden tot ademhalingsdepressie, coma en overlijden.
Ik gebruik codeïne op recept. Moet ik daarmee stoppen?
Nee, niet op eigen houtje. Codeïne op recept is iets anders dan lean. Heb je vragen over gewenning of wil je minderen, bespreek dat dan met je huisarts of de arts die het voorschreef. Na langer gebruik wordt codeïne meestal geleidelijk afgebouwd in overleg met je arts.
Wil je weten waar jij staat? Doe de zelftest — of neem contact met ons op.
Je hoeft dit niet alleen te doen.



