Omgevingsfactoren die een rol spelen bij verslaving

Ja, erfelijkheid speelt een rol bij het risico op het ontwikkelen van een verslaving, maar ook omgevingsfactoren dragen hieraan bij. Je zou dit “nature versus nurture” kunnen noemen.

Hieronder volgen 6 omgevingsfactoren die een sterke invloed hebben op hoe vatbaar iemand is voor verslaving.

1. Dubbele diagnose

Volgens rapporten gepubliceerd in de Journal of the American Medical Association:

• heeft ruwweg 50 procent van de mensen met ernstige psychische stoornissen te maken met een verslaving.
• hebben 37% van de alcoholverslaafden en 53% van de drugsverslaafden ook minstens één ernstige geestesziekte.
• misbruikt 29% van alle mensen die gediagnosticeerd zijn als geestesziek alcohol of drugs.

De aanwezigheid van een psychische aandoening en een verslaving tegelijkertijd staat bekend als een dubbele diagnose. Beide aandoeningen vertonen vaak dezelfde symptomen, en het is vaak moeilijk te achterhalen welke van de twee als eerste optrad. Een mentale stoornis hoeft niet direct tot verslaving te leiden, en vice versa. Desalniettemin zijn de twee vaak met elkaar verbonden.

2. Een avontuurlijke en risicovolle persoonlijkheid hebben

Uit onderzoek blijkt dat sensatiezoekers kwetsbaarder zijn voor het ontwikkelen van een verslaving. Mensen die houden van de adrenalinestoot van risicovolle avonturen geven zich vaak over aan impulsief gedrag en vertonen weinig controle bij het experimenteren met gevaarlijke activiteiten.

Mensen met hogere niveaus van het hormoon dopamine in hun hersenen en een lagere gevoeligheid daarvoor zijn geneigd risico’s te nemen en op zoek te gaan naar gedrag, activiteiten of stoffen die dopamine in hun systeem stimuleren. Dopamine speelt een rol bij het versterken van het verlangen van de hersenen naar genot en is de primaire neurotransmitter die in verband wordt gebracht met verslaving.

3. Afgesloten en voorzichtig zijn

Mensen die zich vaak terugtrekken of voorzichtig zijn, kunnen moeite hebben met het opbouwen van sociale relaties en kunnen kampen met een laag zelfbeeld. Veel van deze mensen ervaren ook bijkomende psychische aandoeningen, zoals depressie of een angststoornis.

Mensen in deze situatie kunnen hun toevlucht nemen tot alcohol of recreatieve drugs om hun zelfvertrouwen te vergroten of om pijnlijke gevoelens van eenzaamheid, verdriet of hopeloosheid te beheersen. Naarmate de tolerantie voor de stof toeneemt, gebruiken ze mogelijk meer en vaker, wat het risico op verslaving verhoogt.

4. Een obsessieve-compulsieve stoornis hebben

Mensen met de diagnose obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) hebben een grotere neiging om een verslaving te ontwikkelen. Obsessief-compulsief gedrag kan zeer uitputtend zijn, en mensen die worstelen met OCD proberen soms hun impulsen of gevoelens te beheersen door zelfmedicatie met voorgeschreven geneesmiddelen of door alcohol te drinken om zich rustiger en meer ontspannen te voelen.

Zwaar of langdurig gebruik van de door hen gekozen drug verandert de werking van hun hersenen en leidt tot tolerantie. Dit kan weer een verslaving als gevolg hebben.

5. Apathisch zijn

Personen die apathisch gedrag vertonen, hebben meer kans om een verslaving te ontwikkelen. Apathie is wanneer je geen interesse of motivatie hebt om iets te doen of je niets aantrekt van wat er in de wereld om je heen gebeurt. Het kan een symptoom zijn van een psychische aandoening.

Mensen die hiermee kampen tonen weinig tot geen aandacht voor hun welzijn en zijn eerder geneigd drugs of alcohol te gebruiken om zich bezig te houden of zich af te leiden van pijnlijke gevoelens van eenzaamheid, depressie of hopeloosheid.

6. Slechte impulscontrole hebben

Heb je een slechte impulscontrole of moeite met jezelf reguleren, dan is de kans groter dat je verslavingsgevoelig bent. In dat geval zul je vast ook van jezelf herkennen dat je moeite hebt om alles met mate te doen. Mensen met een eetstoornis of een gok-, internet- of pornoverslaving kunnen hier ook last van hebben.