Misschien heb je lorazepam voorgeschreven gekregen van je huisarts voor angst of slaapproblemen. Of je maakt je zorgen over iemand die dit medicijn al langer gebruikt dan gepland. In beide gevallen is het verstandig om goed te begrijpen wat lorazepam precies doet, welke risico’s er zijn, en welke stappen je kunt zetten als het gebruik problematisch wordt. In Nederland gebruikten in 2024 bijna 1,3 miljoen mensen een benzodiazepine, volgens cijfers van de [Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK)](https://www.sfk.nl/publicatie/2025/farmacie-cijfers/26-minder-gebruikers-van-benzodiazepinen). Lorazepam is na oxazepam de meest voorgeschreven benzo in ons land. Toch is de kennis over de verslavingsrisico’s vaak beperkt. Dit artikel biedt een volledig overzicht: van de werking in je hersenen tot herkenning van verslaving, ontwenningsverschijnselen en bewezen behandelopties.
Wat is lorazepam?
Lorazepam is een geneesmiddel uit de groep van de benzodiazepinen, een klasse geneesmiddelen met kalmerende, angstremmende en slaapbevorderende werking. Deze geneesmiddelen worden voorgeschreven als kortdurende oplossing voor angst en spanning of slaapproblemen. Het werd in de jaren zeventig geïntroduceerd en wordt wereldwijd voorgeschreven onder merknamen als Temesta (in Nederland en België) en Ativan (internationaal). Lorazepam wordt geclassificeerd als een benzodiazepine met hoge potentie en een middellange werkingsduur. Dit betekent dat het al in lage doseringen een sterk effect heeft en dat de werking enkele uren aanhoudt voordat het lichaam het afbreekt.
Waarvoor wordt lorazepam voorgeschreven?
Volgens het [Farmacotherapeutisch Kompas](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/l/lorazepam) wordt lorazepam in Nederland voorgeschreven bij: – Angststoornissen en angst en spanning, als kortdurende ondersteuning (maximaal 2-4 weken) – Paniekaanvallen, met name bij het opstarten van een antidepressivum (SSRI of SNRI) – Behandeling van slapeloosheid, hoewel lorazepam hiervoor minder geschikt is vanwege de trage opname (circa 2 uur). Als slaapmiddel wordt het gebruik bij voorkeur beperkt tot gedurende enkele weken. – Vliegangst, als eenmalig gebruik (af en toe gebruikt) – Alcoholontwenning (off-label), waarbij lorazepam de voorkeur heeft vanwege het gunstige afbraakprofiel – Premedicatie voor ingrepen: in klinische setting wordt lorazepam ook als premedicatie toegediend via orale toediening of als injectievloeistof. Wanneer orale toediening niet mogelijk is, kan de injectievorm worden gebruikt. In combinatie met middelen als midazolam of haloperidol wordt lorazepam soms ingezet bij acute agitatie. Belangrijk: lorazepam is bedoeld als tijdelijke oplossing. Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert gebruik als slaapmiddel te beperken tot 1-2 weken en bij angst tot maximaal 4 weken. Toch blijkt in de praktijk dat veel mensen het langer gebruiken dan gepland, wat het risico op afhankelijkheid vergroot.
Hoe werkt lorazepam in je hersenen?
Om te begrijpen waarom lorazepam verslavend kan zijn, helpt het om te weten hoe het werkt op hersenchemie. Je hersenen communiceren via neurotransmitters, chemische boodschapperstoffen. Een van de belangrijkste remmende neurotransmitters is GABA (gamma-aminoboterzuur). GABA werkt als een soort rem op hersenactiviteit: het kalmeert zenuwsignalen en voorkomt overprikkeling. Lorazepam bindt zich aan een specifieke plek op de GABA-A receptor, een eiwitcomplex op zenuwcellen. Volgens [StatPearls (NCBI)](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532890/) verhoogt lorazepam de frequentie waarmee het chloridekanaal in de receptor opent wanneer GABA aanwezig is. Dit versterkt het remmende effect van GABA, waardoor je je kalmer, ontspannen en slaperiger voelt. Stel je het voor als een volumeknop: GABA draait het volume van je hersenactiviteit al een stukje lager, maar lorazepam draait die knop nóg verder naar beneden. Dit verklaart het snelle rustgevende effect, maar ook waarom je hersenen na verloop van tijd “gewend” raken aan dit verlaagde volume. Ze gaan compenseren door het eigen volume te verhogen, en zo ontstaat tolerantie.
Lorazepam dosering en gebruiksvormen
Lorazepam is in Nederland verkrijgbaar als tablet in doseringen van 0,5 mg, 1 mg en 2,5 mg. Een lorazepam 1 mg tablet is de meest gebruikte dosering. De gebruikelijke dosering bij angst ligt tussen de 0,5 en 3 mg per dag, verdeeld over 3 keer per dag. Bij premedicatie voor ingrepen kan een hogere eenmalige dosis worden gegeven, soms 2 mg of 4 mg, afhankelijk van het lichaamsgewicht en de procedure; in die context wordt lorazepam soms gecombineerd met promethazine. Als slaapmiddel wordt lorazepam bij voorkeur in een dosering van 1 mg voor het slapen gaan gegeven, omdat je ten minste 7-8 uur beschikbaar moet zijn om te slapen en de werking 8 tot 12 uur aanhoudt. Artsen schrijven doorgaans voor dat lorazepam niet langer dan 2 weken achter elkaar mag worden gebruikt. Gebruik lorazepam nooit in combinatie met alcohol. De halfwaardetijd van lorazepam bedraagt 10 tot 20 uur. Dit maakt het een “middellang werkende” [benzodiazepine](https://www.whiteriverrecovery.nl/benzodiazepinen/), in tegenstelling tot snelwerkende varianten zoals [oxazepam](https://www.whiteriverrecovery.nl/oxazepam/) of langwerkende middelen zoals [diazepam](https://www.whiteriverrecovery.nl/diazepam/). Een bijzonder kenmerk van lorazepam is dat het wordt afgebroken via glucuronidering, niet via oxidatie. Dit betekent dat er geen actieve metabolieten ontstaan, waardoor het ook bij ouderen en mensen met leverproblemen relatief voorspelbaar werkt.
Bijwerkingen van lorazepam
Zoals elk geneesmiddel heeft lorazepam bijwerkingen. Sommige zijn mild en tijdelijk, andere worden ernstiger bij langdurig gebruik.
Veelvoorkomende bijwerkingen
De meest gemelde bijwerkingen bij normaal gebruik zijn: – Slaperigheid en vermoeidheid overdag – Duizeligheid en licht gevoel in het hoofd – Concentratieproblemen en verminderde oplettendheid met vertraagd reactievermogen; autorijden wordt afgeraden – Spierzwakte en coördinatieproblemen, met een neiging tot vallen bij ouderen – Wazig zien en dubbelzien (visusstoornis) – Maag-darmstoornissen bij sommige gebruikers – Anterograde amnesie: de kans op anterograde amnesie neemt toe bij hogere doses. Binnen één uur na inname kunnen nieuwe herinneringen slecht worden opgeslagen. Deze effecten zijn het sterkst in de eerste dagen van gebruik en nemen vaak af naarmate het lichaam went aan het medicijn. Juist dit “wennen” is echter een eerste teken van tolerantieontwikkeling.
Ernstige bijwerkingen bij langdurig gebruik
Bij gebruik langer dan vier weken melden artsen en onderzoekers een ander patroon. Gebruik gedurende enkele weken of meer kan bij kinderen en ouderen bijzonder ernstige bijwerkingen optreden. Volgens [PsychoseNet](https://www.psychosenet.nl/online-spreekuur/langdurig-gebruik-lorazepam/) kunnen de volgende problemen ontstaan: – Geheugenvermindering, met name het korte-termijngeheugen – Cognitieve achteruitgang, waaronder trager denken en verminderd probleemoplossend vermogen – Depressieve symptomen, emotionele vervlakking en libidoverandering – Paradoxale reacties zoals toenemende angst, agitatie of agressie. Dergelijke bijwerkingen optreden kan gepaard gaan met onaangepast gedrag. – Verhoogd valrisico bij ouderen – Allergische huidreacties komen voor, evenals pijn en roodheid op de injectieplaats bij parenterale toediening Het verraderlijke is dat sommige van deze klachten lijken op de aandoeningen waarvoor lorazepam oorspronkelijk werd voorgeschreven. Hierdoor denken mensen soms dat ze het medicijn nog harder nodig hebben, terwijl het middel zelf de klachten verergert.
Lorazepam en alcohol: een gevaarlijke combinatie
De combinatie van lorazepam met alcohol is levensgevaarlijk. Beide stoffen remmen het centrale zenuwstelsel, en samen versterken ze elkaars effect exponentieel. Het risico op ademhalingsdepressie (vertraagde of gestopte ademhaling), bewusteloosheid en overlijden neemt drastisch toe wanneer je lorazepam met alcohol combineert. Dit geldt zelfs bij “normale” hoeveelheden alcohol. Als je worstelt met zowel lorazepam als alcoholgebruik, is dat geen ongebruikelijke combinatie. Benzodiazepineverslaving gaat regelmatig samen met andere vormen van middelengebruik en psychische klachten, al varieren de exacte cijfers per studie en populatie. Een geïntegreerde aanpak, waarbij beide problemen tegelijk worden behandeld, biedt de beste kans op herstel. Meer hierover lees je op onze pagina over [behandeling van alcoholisme](https://www.whiteriverrecovery.nl/behandeling-alcoholisme/).
Waarom is lorazepam verslavend?
Lorazepam behoort tot de benzodiazepinen met een relatief hoog verslavingspotentieel. De combinatie van hoge potentie, relatief snelle werking en het krachtige rustgevende effect maakt het voor veel mensen moeilijk om er zonder begeleiding mee te stoppen. Het proces van verslaving verloopt meestal geleidelijk en begint lang voordat iemand het zelf doorheeft. Je hoeft lorazepam niet te hebben “misbruikt” om afhankelijk te worden. De farmacologie van het middel zelf vergroot het risico op afhankelijkheid aanzienlijk bij langdurig dagelijks gebruik.
Het verschil tussen tolerantie, afhankelijkheid en verslaving
Deze drie begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar beschrijven verschillende fases van een escalerend proces: Tolerantie betekent dat je lichaam gewend raakt aan lorazepam. Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect. Bij benzodiazepinen kan tolerantie al na 1 tot 2 weken dagelijks gebruik ontstaan. Fysieke afhankelijkheid treedt op wanneer je lichaam zich heeft aangepast aan de aanwezigheid van lorazepam. Stoppen of verminderen leidt tot ontwenningsverschijnselen. Dit kan al na 2 tot 4 weken regelmatig gebruik het geval zijn. Verslaving gaat verder: het is de dwingende behoefte om het middel te blijven gebruiken ondanks negatieve gevolgen voor je gezondheid, relaties of functioneren. Bij verslaving speelt niet alleen het lichaam een rol, maar ook psychologische factoren, gewoontevorming en het vermijden van ontwenning. Meer over hoe je [verslaving kunt herkennen](https://www.whiteriverrecovery.nl/verslaving-herkennen/) bij jezelf of een naaste vind je op onze informatiepagina.
Hoe herken je een lorazepam verslaving?
Een lorazepam verslaving ontwikkelt zich vaak sluipend. Veel mensen beseffen pas achteraf hoe diep de afhankelijkheid is geworden. De volgende signalen kunnen wijzen op problematisch gebruik: Lichamelijke signalen: – Je hebt een hogere dosis nodig dan oorspronkelijk voorgeschreven – Je ervaart klachten (angst, slapeloosheid, trillen) als je een dosis overslaat – Je voelt je pas “normaal” nadat je lorazepam hebt ingenomen Psychische signalen: – Je piekert over je voorraad en wanneer je de volgende dosis kunt nemen – Je voelt paniek bij het idee om te stoppen – Je hebt stemmingswisselingen die je niet van jezelf herkent Gedragssignalen: – Je vraagt meerdere artsen om een recept (“doctor shopping”) – Je verbergt je gebruik voor familie of partner – Je hebt geprobeerd te stoppen maar kon het niet volhouden Als je jezelf herkent in een of meer van deze punten, weet dan dat dit geen teken van zwakte is. Benzodiazepineverslaving is een medische aandoening die effectief behandeld kan worden. De combinatie van een [verslavingsprobleem met andere psychische aandoeningen](https://www.whiteriverrecovery.nl/comorbiditeit/) komt bovendien vaak voor en vraagt om een geïntegreerde behandelaanpak.
Ontwenningsverschijnselen van lorazepam
Het stoppen met lorazepam zonder medische begeleiding kan gevaarlijk zijn. De [ontwenningsverschijnselen](https://www.whiteriverrecovery.nl/ontwenningsverschijnselen/) kunnen hevig zijn en in zeldzame gevallen levensbedreigend, met name door het risico op epileptische aanvallen. Het verloop van de ontwenning wordt beïnvloed door de duur van het gebruik, de dosering, je leeftijd en je algehele gezondheid. Over het algemeen verloopt het proces in drie fases.
Fase 1: Vroege ontwenning (6-72 uur na laatste inname)
Door de halfwaardetijd van 10 tot 20 uur kunnen de eerste symptomen al binnen 6 uur optreden: – Toenemende angst en innerlijke onrust – Slapeloosheid – Prikkelbaarheid – Verhoogde hartslag en bloeddruk – Zweten
Fase 2: Acute ontwenning (dag 3 tot 14)
De klachten bereiken hun piek meestal rond dag 5 tot 7. Dit is de meest intense fase: – Tremoren (trillen van handen en lichaam) – Hartkloppingen – Misselijkheid en maagkrampen – Spierpijn en stijfheid – Paniekaanvallen – Overgevoeligheid voor licht, geluid en aanraking – Concentratie- en geheugenproblemen – Depressieve gevoelens In ernstige gevallen kunnen in deze fase epileptische aanvallen optreden. Dit is de belangrijkste reden waarom medische begeleiding bij het stoppen met benzodiazepinen noodzakelijk is.
Fase 3: Langdurige ontwenning (weken tot maanden)
Na de acute fase ervaren veel mensen een periode van post-acuut onttrekkingssyndroom (PAWS). Symptomen zijn milder maar hardnekkig: – Chronische angst die in golven komt – Depressieve perioden – Cognitieve moeilijkheden (“hersenmist”) – Aanhoudende slaapproblemen – Hunkering naar het middel Deze fase kan weken tot meer dan twaalf maanden duren. Professionele begeleiding en therapie zijn in deze periode belangrijk om terugval te voorkomen. Meer informatie over het specifieke verloop vind je op onze pagina over [ontwenningsverschijnselen van lorazepam](https://www.whiteriverrecovery.nl/ontwenningsverschijnselen-lorazepam/).
Lorazepam veilig afbouwen
Stop nooit op eigen houtje met lorazepam. “Cold turkey” stoppen (plotseling en volledig) brengt ernstige gezondheidsrisico’s met zich mee, waaronder epileptische aanvallen. Het [Farmacotherapeutisch Kompas](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/l/lorazepam) en [Apotheek.nl](https://www.apotheek.nl/medicijnen/lorazepam) adviseren een geleidelijk afbouwschema onder begeleiding van een arts. Gebruik lorazepam niet langer dan strikt noodzakelijk en begin tijdig met af te bouwen zodra de klachten het toelaten. De belangrijkste principes: – Verlaag de dosis stapsgewijs: beperk het gebruik en bouw langzaam af, door de dosis te verminderen met 10-25% per 1 tot 2 weken, maar nooit sneller dan wat je lichaam aan kan – Pas het tempo aan op basis van hoe je je voelt; sommige stappen vergen meer tijd. Gebruik lorazepam bij voorkeur niet langer dan 4 weken te gebruiken aaneengesloten. – Overweeg een omzetting naar diazepam (een langerwerkend benzodiazepine), wat een geleidelijker afbouw mogelijk maakt – Monitor lichamelijke en psychische klachten gedurende het hele afbouwen. Raadpleeg de bijsluiter en uw behandelaar bij onthoudings- en rebound-verschijnselen, die ook tolerantie en rebound-effecten kunnen omvatten. – Bouw ondersteunende therapie in, zodat je nieuwe vaardigheden leert voor angst- en slaapbeheer. Zowel lichamelijk als geestelijk vraagt het afbouwen geduld. Het afbouwen kan weken tot maanden duren. Dit is normaal en geen teken van falen. Geduld en professionele begeleiding zijn de sleutels tot een veilig proces. Op onze pagina over [afkicken en clean blijven](https://www.whiteriverrecovery.nl/afkicken-en-clean-blijven/) vind je meer over het volhouden na de afbouw.
Behandeling van lorazepam verslaving
Herstel van een lorazepam verslaving gaat verder dan alleen het stoppen met het medicijn. De oorspronkelijke klachten (angst, slaapproblemen, trauma) waarvoor lorazepam werd voorgeschreven, moeten worden aangepakt met gezonde, duurzame alternatieven. Anders is terugval vrijwel onvermijdelijk.
Medische detox onder begeleiding
De eerste stap is een medisch begeleid detoxprogramma. In een klinische setting word je 24 uur per dag gemonitord door medisch personeel dat de afbouw begeleidt, ontwenningssymptomen beheert en indien nodig ondersteunende medicatie biedt. Dit maakt de ontwenningsfase veiliger en draaglijker.
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Volgens de [GGZ Standaarden](https://www.ggzstandaarden.nl/richtlijnen/stoornissen-in-het-gebruik-van-cannabis-cocaine-amfetamine-ecstasy-ghb-en-benzodiazepines/benzodiazepines) is cognitieve gedragstherapie de best onderbouwde therapievorm voor het herstel van benzodiazepineverslaving. CGT helpt je om: – De denkpatronen te herkennen die angst en middelengebruik in stand houden – Nieuwe copingstrategieën te ontwikkelen zonder medicatie – Terugvalpreventie-technieken te leren Naast CGT kunnen ook dialectische gedragstherapie (DGT), traumatherapie en motiverende gespreksvoering onderdeel zijn van het behandelplan, afhankelijk van je persoonlijke situatie.
Residentieel behandelprogramma
Bij een matige tot ernstige lorazepam verslaving biedt een residentieel (klinisch) programma de beste resultaten. Je verblijft in een behandelcentrum en richt je volledig op je herstel, zonder de afleidingen en triggers van je dagelijks leven. De voordelen van een residentiële aanpak: – 24-uurs medische begeleiding tijdens de detoxfase – Dagelijks therapeutisch programma met individuele en groepstherapie – Afstand van triggers en toegang tot het middel – Lotgenotencontact met anderen die hetzelfde doormaken – Voldoende tijd voor hersenchemie om te stabiliseren: bij benzodiazepinen wordt een minimale behandelduur van zes weken aanbevolen Bij White River Recovery in Zuid-Afrika bieden wij een residentieel programma dat specifiek is ingericht voor benzodiazepineverslaving. Ons team van psychiaters, psychologen en verslavingsspecialisten werkt met je aan een persoonlijk behandelplan dat zowel de verslaving als de onderliggende oorzaken aanpakt. Omdat wij buiten Nederland werken, is er [geen wachttijd](https://www.whiteriverrecovery.nl/verslavingszorg-zonder-wachttijd/) en kun je direct met je herstel beginnen.
Lorazepam en andere medicijnen: gevaarlijke interacties
Naast alcohol zijn er meer stoffen die gevaarlijk kunnen reageren met lorazepam. Informeer altijd je arts over alle medicijnen en supplementen die je gebruikt. Opiaten en opioïden (waaronder [tramadol](https://www.whiteriverrecovery.nl/tramadol-verslaving/), oxycodon, codeïne): de combinatie met lorazepam geeft een sterk verhoogd risico op ademhalingsdepressie. De Amerikaanse FDA heeft hier een “black box warning” voor afgegeven. Andere benzodiazepinen of Z-drugs (zolpidem, zopiclon): gecombineerd gebruik versterkt sedatie en verslavingsrisico. Antihistaminica (middelen tegen allergie): kunnen de slaperigheid van lorazepam versterken. Antidepressiva (SSRI’s, SNRI’s): de combinatie is kortdurend toegestaan onder medisch toezicht (volgens de [NHG-Standaard](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/benzodiazepine_agonisten)), maar langdurig gecombineerd gebruik vergroot het risico op overmatige sedatie.
Veelgestelde vragen over lorazepam
Is lorazepam verslavend?
Ja, lorazepam is verslavend. Als benzodiazepine met hoge potentie kan het al na 2 tot 4 weken regelmatig gebruik leiden tot lichamelijke afhankelijkheid. Het risico neemt toe bij hogere doseringen en langduriger gebruik. Dit is geen kwestie van wilskracht maar van hoe het medicijn inwerkt op je hersenen.
Hoe lang mag je lorazepam gebruiken?
Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert maximaal 1 tot 2 weken als slaapmiddel en maximaal 4 weken bij angstklachten. In de praktijk wordt lorazepam soms langer voorgeschreven, maar dit verhoogt het risico op afhankelijkheid aanzienlijk.
Wat gebeurt er als je plotseling stopt met lorazepam?
Abrupt stoppen (“cold turkey”) is gevaarlijk. Je kunt ernstige ontwenningsverschijnselen krijgen, van angst en slapeloosheid tot trillen, paniekaanvallen en in het ergste geval epileptische aanvallen. Bouw altijd geleidelijk af onder medische begeleiding.
Hoe lang duren de ontwenningsverschijnselen van lorazepam?
De acute [afkickverschijnselen](https://www.whiteriverrecovery.nl/afkickverschijnselen/) duren doorgaans 1 tot 3 weken, met een piek rond dag 5 tot 7. Langdurige symptomen (PAWS) kunnen echter weken tot meer dan een jaar aanhouden, afhankelijk van de duur en intensiteit van het gebruik.
Kun je lorazepam combineren met alcohol?
Nee, absoluut niet. De combinatie van lorazepam en alcohol is potentieel dodelijk. Beide stoffen remmen het centrale zenuwstelsel en versterken elkaars effect, wat kan leiden tot ademstilstand.
Wat is het verschil tussen lorazepam en oxazepam?
Beide zijn benzodiazepinen, maar ze verschillen in potentie en werkingsduur. Lorazepam heeft een hogere potentie (sterker effect per mg) en een langere halfwaardetijd (10-20 uur versus 5-15 uur voor [oxazepam](https://www.whiteriverrecovery.nl/oxazepam/)). Oxazepam is de meest voorgeschreven benzo in Nederland en geldt als iets milder, maar ook oxazepam is verslavend bij langdurig gebruik.
Is lorazepam een slaapmiddel?
Lorazepam wordt soms voorgeschreven bij slapeloosheid, maar het Farmacotherapeutisch Kompas beschouwt het als minder geschikt als slaapmiddel vanwege de trage absorptie (circa 2 uur). Middelen als temazepam of zolpidem worden eerder aanbevolen voor slaapproblemen. Bovendien lost lorazepam het onderliggende slaapprobleem niet op.
Waar kun je hulp krijgen bij lorazepam verslaving?
Je kunt hulp zoeken bij je huisarts, de GGZ, een verslavingskliniek of een gespecialiseerd residentieel behandelcentrum. In Nederland zijn er vaak wachttijden in de verslavingszorg. Een [behandeling in het buitenland](https://www.whiteriverrecovery.nl/afkickkliniek-buitenland/), zoals bij White River Recovery in Zuid-Afrika, biedt een directe start zonder wachtlijst, met een minimum van zes weken [intensieve behandeling](https://www.whiteriverrecovery.nl/verslaving-therapie/) in een rustgevende omgeving.
Bronnen
1. Farmacotherapeutisch Kompas. [Lorazepam: preparaattekst](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/l/lorazepam). Zorginstituut Nederland. 2. Stichting Farmaceutische Kengetallen. [2,6% minder gebruikers van benzodiazepinen](https://www.sfk.nl/publicatie/2025/farmacie-cijfers/26-minder-gebruikers-van-benzodiazepinen). SFK, 2025. 3. Ghit A, Asber D, Al Deeb I, et al. [Lorazepam](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532890/). StatPearls, National Library of Medicine. 4. DrugBank. [Lorazepam: mechanism of action](https://go.drugbank.com/drugs/DB00186). OMx Personal Health Analytics. 5. Farmacotherapeutisch Kompas. [Benzodiazepine-agonisten: groepstekst](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/benzodiazepine_agonisten). Zorginstituut Nederland. 6. Apotheek.nl. [Lorazepam](https://www.apotheek.nl/medicijnen/lorazepam). KNMP. 7. GGZ Standaarden. [Stoornissen in het gebruik van benzodiazepines](https://www.ggzstandaarden.nl/richtlijnen/stoornissen-in-het-gebruik-van-cannabis-cocaine-amfetamine-ecstasy-ghb-en-benzodiazepines/benzodiazepines). 8. PsychoseNet. [Kan langdurig gebruik van lorazepam voor bijwerkingen zorgen?](https://www.psychosenet.nl/online-spreekuur/langdurig-gebruik-lorazepam/).