Stoppen met een verslavende stof is een van de moedigste beslissingen die je kunt nemen. Maar het is ook een van de heftigste. Je lichaam en geest hebben zich aangepast aan het dagelijks gebruik, en als die stof wegvalt, protesteert alles. Die lichamelijke en mentale klachten noemen we afkickverschijnselen, ook wel ontwenningsverschijnselen of onthoudingsverschijnselen genoemd. Of je nu wilt stoppen of minderen: zodra je lichaam en de hersenen gewend geraakt zijn aan een stof, kun je last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Dit geldt niet alleen voor alcohol of drugs, maar ook voor stoffen als tabak. In dit artikel lees je precies wat er per middel gebeurt, wanneer het gevaarlijk wordt en hoe professionele begeleiding het verschil maakt tussen veilig afkicken en onnodig risico. We bespreken alcohol, cocaine, opiaten, GHB, ketamine en cannabis, elk met hun eigen tijdlijn en risico’s.
Je brein past zich aan als je regelmatig alcohol drinkt of een andere verslavende stof gebruikt. Neurotransmitters (de boodschapperstoffen in je hersenen) raken uit balans. Je hebt steeds meer nodig om hetzelfde effect te voelen, wat ook wel tolerantie wordt genoemd. Bij stimulerende middelen zoals cocaine raakt je dopaminesysteem uitgeput. Bij dempende middelen zoals alcohol en benzodiazepines compenseert je brein door juist meer stimulerende signalen aan te maken. Wanneer je ineens stopt of stoppen met gebruik plotseling doorvoert, moet je lichaam opnieuw leren functioneren zonder die stof, en dat gaat gepaard met klachten. Het lichaam en hersenen hebben als het ware geleerd om te functioneren met de stof, en die aanpassing moet ongedaan worden gemaakt. Niet iedereen die stopt krijgt wel ontwenningsverschijnselen in ernstige vorm, maar de ernst ervan verschilt sterk per middel, per persoon en per gebruiksduur. Sommige zijn vooral oncomfortabel, zoals de prikkelbaarheid bij het stoppen met cannabis. Andere zijn levensbedreigend, zoals de epileptische aanvallen die bij alcoholonthouding kunnen optreden. Dat verschil bepaalt of je thuis kunt afkicken of dat medische detox (het gecontroleerd uitfaseren van een stof onder medisch toezicht) noodzakelijk is. Afkickverschijnselen vallen in twee categorieen: – Lichamelijke verschijnselen: trillen, zweten, misselijkheid, spierpijn, hartkloppingen, koorts, maagkrampen, diarree – Psychische verschijnselen: angst, prikkelbaarheid, slapeloosheid, depressieve gevoelens, concentratieproblemen, hevige craving (het intense verlangen naar de stof), paranoia, hallucinaties Hoe lang je gebruikt hebt, hoeveel je gebruikte, je lichamelijke conditie en eventuele psychische klachten bepalen samen hoe zwaar de ontwenning wordt. Ook polygebruik (het combineren van meerdere middelen) maakt de onthouding complexer en gevaarlijker. Hieronder bespreken we welke afkickverschijnselen je per middel kunt verwachten en hoe lang ze kunnen aanhouden.
Alcohol is een van de weinige middelen waarbij afkicken van alcohol zonder medische begeleiding levensgevaarlijk kan zijn. Dat komt doordat alcohol het centrale zenuwstelsel onderdrukt. Je brein compenseert dat door meer prikkelende neurotransmitters aan te maken. Als je plotseling stopt met drinken, vallen die remmende effecten weg terwijl je brein nog steeds op volle toeren draait. Het gevolg: overstimulatie. Iemand die lange tijd veel alcohol drinkt en dan ineens stopt met alcohol heeft een verhoogd risico op ernstige ontwenningsverschijnselen. Zelfs iemand die alleen mindert in plaats van volledig stopt kan last krijgen van alcoholontwenning als de daling plotseling is. Overleg altijd met een huisarts of specialist voordat je op eigen houtje stopt.
– 6 tot 12 uur na laatste gebruik: trillen, zweten, misselijkheid, angst, slapeloosheid, verhoogde hartslag – 12 tot 48 uur: verhoogde bloeddruk, koorts, verwardheid, mogelijk alcoholhallucinose (zien of horen van dingen die er niet zijn, terwijl je bij bewustzijn bent) – 48 tot 72 uur: risico op delirium tremens (DT), een ernstige complicatie met heftige hallucinaties, toevallen, bewustzijnsdaling en hartritmestoornissen – Na 72 uur: de meeste klachten nemen geleidelijk af, maar psychische klachten zoals angst, somberheid, depressie en slecht slapen kunnen weken tot maanden langer aanhouden Delirium tremens komt voor bij een aanzienlijk deel van de mensen die zwaar drinken en plotseling stoppen. Zonder behandeling kan DT ernstige, potentieel fatale complicaties veroorzaken. Met medische begeleiding dalen de risico’s aanzienlijk. Dit maakt duidelijk waarom [medisch begeleide detox](/afkickkliniek-Zuid-Afrika/) bij alcoholverslaving essentieel is. Raadpleeg altijd een arts of bel 112 bij symptomen van delirium tremens. Bij White River Recovery vindt detox plaats onder medisch toezicht, buiten de kliniek, voordat het therapeutisch programma begint. Dit zorgt ervoor dat je medisch begeleid door de gevaarlijkste fase komt. Lees meer over het [veilig stoppen met alcohol](/cold-turkey-afkicken-van-alcohol/) en onze aanpak bij [alcoholverslaving](/behandeling-alcoholisme/).
Het risico op ernstige ontwenningsverschijnselen bij alcohol is hoger als je: – Langer dan vijf jaar dagelijks alcohol drinkt – Meer dan 8 eenheden per dag consumeert – Eerder toevallen of delirium tremens hebt gehad bij het stoppen – Een slechte voedingstoestand hebt, inclusief een tekort aan vitamine B1 (thiamine), wat veelvoorkomend is bij langdurig alcoholgebruik – Gelijktijdig benzodiazepines of andere dempende middelen gebruikt – Ouder bent dan 40 jaar met een langere gebruiksgeschiedenis Een arts kan bij alcoholontwenning medicijnen voorschrijven om symptomen te verlichten en ernstige complicaties te voorkomen. Nadat je bent gestopt, is het standaard om vitamine B1 aan te vullen om hersenschade (het Wernicke-Korsakoff syndroom) te voorkomen.
Cocaineonthouding is lichamelijk minder gevaarlijk dan alcoholonthouding, maar psychisch bijzonder zwaar. Cocaine werkt op het dopaminesysteem (het beloningscircuit van je brein). Bij elk gebruik krijg je een explosie van dopamine, het gelukshormoon. Na langdurig gebruik raakt dat systeem volledig uitgeput. Je brein kan zonder cocaine nauwelijks nog dopamine aanmaken, waardoor alles grijs en zinloos aanvoelt.
– Uren na laatste gebruik (de crash): extreme vermoeidheid, intense honger, somberheid en geagiteerde stemming, sterke craving, prikkelbaarheid – Dag 1 tot 7: aanhoudende vermoeidheid, veel slapen (soms 12 tot 16 uur per dag), concentratieproblemen, levendige en onplezierige dromen, teruggetrokkenheid – Week 2 tot 4: aanhoudende craving, stemmingswisselingen, anhedonie (het onvermogen om plezier te ervaren in activiteiten die je eerder leuk vond), toenemende rusteloosheid – Maand 1 tot 3+: geleidelijk herstel van het dopaminesysteem, maar craving kan in golven terugkomen bij bepaalde triggers (plekken, mensen, situaties die je aan gebruik herinneren) Het grootste gevaar bij het afkicken van cocaine is niet lichamelijk, maar het hoge risico op terugval. De craving kan zo overweldigend zijn dat mensen binnen dagen opnieuw gebruiken. Daarnaast kunnen slaapproblemen komen bovenop de vermoeidheid, en depressie met suicidale gedachten komt voor bij een significante groep gebruikers in de eerste weken nadat je bent gestopt. Professionele begeleiding in een beschermde omgeving maakt daarom een groot verschil. De anhedonie, dat grijze, vlakke gevoel, is voor veel ex-gebruikers het moeilijkste. Het kan maanden duren voordat je brein weer normaal dopamine produceert. In therapie leer je omgaan met die periode en bouw je nieuwe bronnen van voldoening op. Lees meer over [cocaineverslaving en behandeling](/cocaine-verslaving/).
Opiaatonthouding voelt alsof je de ergste griep van je leven hebt, vermenigvuldigd met tien. Opiaten binden zich aan de mu-receptoren in je brein en onderdrukken pijnsignalen terwijl ze een warm, euforisch gevoel geven. Bij langdurig gebruik maakt je lichaam minder eigen endorfines aan. Wanneer je stopt, blijven er lege receptoren over en word je overspoeld door pijn, angst en onrust.
– 8 tot 24 uur na laatste dosis: spierpijn, rusteloosheid, traanogen, loopneus, overmatig zweten, geeuwen, angst – Dag 1 tot 3 (piek): heftige buikkrampen, diarree, misselijkheid, braken, kippenvel, verwijde pupillen, snelle hartslag, verhoogde bloeddruk, slapeloosheid – Dag 4 tot 7: geleidelijke afname van lichamelijke klachten, maar vermoeidheid, spierpijn en slaapproblemen blijven – Weken tot maanden: PAWS (Post-Acute Withdrawal Syndrome), een slepende fase met aanhoudende prikkelbaarheid, slecht slapen, craving, angst en stemmingswisselingen. Deze slaapproblemen komen regelmatig terug en kunnen weken of maanden aanhouden. De tijdlijn verschilt per opiaat. Bij kortwerkende opiaten zoals heroine beginnen de verschijnselen sneller (8 tot 12 uur) maar duren ze korter. Bij langwerkende middelen zoals methadon kan het 24 tot 48 uur duren voor de eerste symptomen verschijnen, maar houdt de onthouding langer aan. Bij opiaten is medisch begeleide detox sterk aanbevolen. Medicatie zoals buprenorfine of methadon kan de onthouding aanzienlijk verlichten door de receptoren gedeeltelijk te bezetten zonder het euforische effect. Bij [heroineverslaving](/heroïne-verslaving/) en [tramadolverslaving](/tramadol-verslaving/) bieden wij een gestructureerd traject met medische detox gevolgd door intensieve therapie.
Na een periode van onthouding daalt je tolerantie snel. Binnen enkele dagen is je lichaam als je stopt niet meer gewend geraakt aan de dosis die je eerder gebruikte. Een terugval met dezelfde hoeveelheid als voorheen is een van de meest voorkomende oorzaken van [overdosis](/overdosis-drugs/). Dit maakt professionele nazorg en terugvalpreventie na de detoxfase absoluut essentieel.
GHB-onthouding behoort tot de gevaarlijkste vormen van afkicken, vergelijkbaar met alcohol. Bij regelmatig gebruik (meerdere keren per dag, vaak om de 2 tot 4 uur) past je brein zich radicaal aan: het lichaam en de hersenen raken zo sterk afhankelijk dat de afkickverschijnselen kunnen ontstaan wanneer je zelfs maar een enkele dosis overslaat. GHB werkt op de GABA-receptoren, dezelfde receptoren waar alcohol op werkt. Plotseling stoppen of sterk minderen kan leiden tot een levensbedreigende rebound van het zenuwstelsel.
– 1 tot 6 uur na laatste dosis: angst, trillen, slapeloosheid, zweten, verhoogde hartslag, misselijkheid – 6 tot 24 uur: verwardheid, hallucinaties, sterke agitatie, verhoogde bloeddruk, spiertrekkingen – 24 tot 72 uur (kritieke fase): risico op psychose, insulten (toevallen), delirium en rabdomyolyse (afbraak van spierweefsel). Ook kunt last krijgen van hallucinaties en bewustzijnsverlies. Intensieve medische monitoring op een IC-afdeling kan noodzakelijk zijn – Na 72 uur tot 2 weken: geleidelijk herstel, maar ernstige angst, slapeloosheid en cognitieve problemen kunnen langer aanhouden. Dit zijn ook ernstige complicaties die medische begeleiding vereisen Het bijzondere aan GHB is de snelle doseerfrequentie. Veel gebruikers nemen elke 1 tot 4 uur een dosis, ook ‘s nachts. Dit betekent dat het lichaam continu afhankelijk is en de onthouding snel en hevig kan beginnen. Sommige gebruikers ervaren de eerste verschijnselen al na het missen van een enkele dosis. GHB mag je nooit zonder medische begeleiding afkicken. Klinische detox met gecontroleerde afbouw, vaak met behulp van farmaceutische GHB of benzodiazepines, is de enige veilige optie. In Nederland zijn er gespecialiseerde GHB-detoxprogramma’s beschikbaar, en ook bij White River Recovery begeleiden we dit traject medisch. Lees meer over [GHB afkicken](/ghb-afkicken/) en ons programma.
Ketamine veroorzaakt geen klassieke lichamelijke afhankelijkheid zoals alcohol of opiaten, maar regelmatig gebruik leidt wel tot tolerantie en psychische afhankelijkheid. Het middel werkt als een dissociatief anestheticum: het blokkeert NMDA-receptoren, waardoor je een gevoel van loskoppeling van lichaam en realiteit ervaart. Bij regelmatig gebruik zoeken mensen die verdoving steeds vaker op als vlucht voor stress, emoties of psychische klachten.
– Intense craving, angst en prikkelbaarheid – Slaapproblemen en levendige nachtmerries – Depressieve gevoelens en emotionele afvlakking – Concentratieproblemen en “mistig” denken (brain fog) – Flashbacks naar dissociatieve ervaringen – Bij langdurig gebruik: blaasproblemen (ketamine-cystitis) die ook na stoppen kunnen aanhouden en urologische behandeling vereisen De psychische afhankelijkheid bij ketamine is vaak onderschat. Veel gebruikers ervaren dat ze zonder ketamine moeilijk ontspannen, emoties verwerken of sociale situaties aangaan. Het middel wordt dan een coping-mechanisme. Professionele begeleiding helpt om die patronen te doorbreken en gezonde alternatieven te ontwikkelen. Een bijzonder risico bij langdurig ketaminegebruik is de schade aan de blaas en urinewegen. Ketamine-cystitis kan leiden tot ernstige blaaspijn, frequent plassen en in extreme gevallen een geschrompelde blaas die chirurgie vereist. Deze klachten verbeteren niet altijd volledig na het stoppen. Lees meer over [afkickverschijnselen bij ketamine](/afkickverschijnselen-ketamine/).
Het hardnekkige misverstand dat cannabis niet verslavend is, maakt het voor veel gebruikers moeilijk om hulp te zoeken. Toch ervaart een aanzienlijk deel van de dagelijkse gebruikers duidelijke ontwenningsverschijnselen bij het stoppen. De werkzame stof THC is vetoplosbaar en slaat op in je lichaamsvet. Hierdoor kan de uitwerking nog dagen tot weken na het stoppen merkbaar zijn.
– Prikkelbaarheid, stemmingswisselingen en onverwachte woede-uitbarstingen – Slaapproblemen: moeite met inslapen, levendige en soms angstige dromen (doordat REM-slaap terugkeert) – Verminderde eetlust en gewichtsverlies (cannabis stimuleert normaal de eetlust) – Angst, rusteloosheid en nervositeit – Lichamelijke klachten: buikpijn, hoofdpijn, zweten, lichte koorts in de eerste dagen De afkickverschijnselen na stoppen beginnen doorgaans 1 tot 2 dagen na het stoppen met gebruik, pieken rond dag 4 tot 7 en duren gemiddeld 1 tot 3 weken. De ontwenningsverschijnselen op een hoogtepunt zijn niet levensbedreigend, maar kunnen zo oncomfortabel zijn dat terugval voor de hand ligt. Met name de slaapproblemen en prikkelbaarheid worden door veel mensen als reden genoemd om weer te beginnen met roken. Bij dagelijks gebruik over langere periodes, zeker bij gebruik van sterke varianten (hoog THC-gehalte), kan het zinvol zijn om in een therapeutische omgeving te stoppen. Daar krijg je ondersteuning bij de slaapproblemen, leer je omgaan met triggers en werk je aan de [onderliggende oorzaken van de verslaving](/kenmerken-verslaving/). Lees meer over [cannabisverslaving](/cannabis-verslaving/) en hoe wij daarbij helpen.
Niet alle ontwenningsverschijnselen zijn even risicovol. Het is belangrijk om het onderscheid te kennen tussen oncomfortabel en medisch gevaarlijk. Of je nu stopt of mindert: die kennis kan letterlijk levens redden. Afkickverschijnselen kun je zelf inschatten door onderstaande signalen te kennen, maar bij twijfel raadpleeg altijd een huisarts of specialist.
Bij een van de onderstaande signalen: bel 112 of breng de persoon onmiddellijk naar de spoedeisende hulp. Wacht niet af.
– Toevallen (insulten): epileptische aanvallen komen voor bij alcohol-, GHB- en benzodiazepineonthouding. Kunnen optreden zonder waarschuwing en leiden tot vallen, hoofdletsel of hersenschade. – Delirium tremens: verwardheid, hallucinaties, koorts boven 38,5 graden, hartritmestoornissen. Vereist IC-opname. Bel 112. – Ernstige dehydratie: door langdurig braken en diarree bij opiaatonthouding. Kan leiden tot nierfalen en elektrolytstoornissen. Neem contact op met een arts. – Psychose: vooral bij GHB- en soms bij alcoholonthouding. Persoon verliest contact met de werkelijkheid en kan zichzelf of anderen in gevaar brengen. Bel 112. – Suicidale gedachten: kunnen voorkomen bij elke vorm van onthouding, met name bij cocaine en opiaten. Neem direct contact op met een arts of bel 113 (Zelfmoordpreventie). Iemand die afkickt heeft zowel lichamelijke en geestelijke ondersteuning nodig.
1. Alcohol: delirium tremens, toevallen, potentieel fataal zonder medische begeleiding 2. GHB: psychose, toevallen, rabdomyolyse, potentieel fataal 3. Benzodiazepines: toevallen, psychose, potentieel fataal (vergelijkbaar mechanisme als alcohol) 4. Opiaten: zelden direct fataal, maar ernstige symptomen en zeer hoge terugvalkans met overdosisrisico Bij cannabis, cocaine en ketamine zijn de ontwenningsverschijnselen doorgaans niet levensbedreigend, maar de psychische impact mag niet onderschat worden. Depressie, angst en suicidale gedachten komen bij alle middelen voor. Professionele begeleiding verhoogt bij elk middel de kans op succesvol en duurzaam herstel. Twijfel je of jouw situatie medisch risicovol is? Neem altijd eerst [contact](/contact/) op met een arts of verslavingsspecialist voordat je op eigen houtje stopt.
Thuis afkicken klinkt aantrekkelijk: vertrouwde omgeving, geen reiskosten, privacy. Maar de praktijk is weerbarstiger. Triggers liggen overal: de kroeg om de hoek, de dealer in je telefoon, de stress van werk en relaties. Medische complicaties herken je niet altijd zelf. En de verleiding om “nog een keer” te gebruiken is op zijn sterkst wanneer de verschijnselen op hun heftigst zijn. In een klinische setting profiteer je van: – 24-uurs medisch toezicht tijdens de detoxfase, met directe interventie bij complicaties – Medicamenteuze ondersteuning: een arts kan medicijnen voorschrijven om symptomen te verlichten, zoals slaapmedicatie, middelen tegen misselijkheid en angstremmers – Afstand van triggers: geen dealers, geen drinkmaatjes, geen stressvolle thuissituatie – Gestructureerde dagindeling: routine helpt je brein om nieuwe patronen te vormen – Directe doorstroom naar therapie: afkicken is het begin, niet het eindpunt. Zonder therapie blijft het risico op terugval aanzienlijk hoog Bij White River Recovery begint het traject met een [medisch begeleide detox](/afkickkliniek-Zuid-Afrika/) op een externe locatie. Zodra je gestabiliseerd bent, volgt een intensief therapeutisch programma van minimaal zes weken in onze kliniek in Mpumalanga, Zuid-Afrika. Met 65 medewerkers voor maximaal 25 tot 30 gasten ontvang je persoonlijke aandacht die in Nederland, met de huidige [wachtlijsten in de verslavingszorg](/verslavingszorg-zonder-wachttijd/), zelden haalbaar is.
Bij veel mensen die afkicken spelen ook onderliggende psychische klachten mee. Denk aan depressie, angststoornissen, PTSS, ADHD of persoonlijkheidsstoornissen. Vaak is de verslaving begonnen als zelfmedicatie: alcohol om angst te dempen, cocaine om depressie te verdrijven, opiaten om emotionele pijn te verdoven. Er is dan sprake van zowel een lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid die tegelijkertijd behandeld moet worden. Als die onderliggende klachten niet gelijktijdig behandeld worden, is terugval bijna onvermijdelijk. De klachten komen namelijk versterkt terug zodra de verdovende stof wegvalt. Dit noemen we een [dubbele diagnose](/dubbele-diagnose/): een verslaving gecombineerd met een psychiatrische aandoening. Tijdens de ontwenningsfase versterken ze elkaar. Depressieve gevoelens en somberheid worden heviger, angst neemt toe, slaapproblemen verergeren en de drang om te gebruiken groeit. De geestelijke verslaving blijft namelijk bestaan ook nadat het lichaam lichamelijk is gestabiliseerd. Ons programma is specifiek ingericht op dubbele diagnose. Het klinisch [team](/team/), bestaande uit psychiaters, psychologen en verslavingsspecialisten, behandelt verslaving en psychische klachten als een geheel. Dat is ook de reden dat het [minimaal zes weken duurt](/ons-programma/): duurzaam herstel vraagt tijd. In die weken werk je niet alleen aan het stoppen met de stof, maar ook aan de oorzaken erachter. Lees ook: [verslaving en depressie](/verslaving-en-depressie/) en [hoe verslaving je brein verandert](/verslaving-en-brein/).
Wij begrijpen dat de angst voor afkickverschijnselen een van de grootste drempels is om hulp te zoeken. De verhalen over trillen, zweten, slapeloze nachten en last krijgen van hallucinaties zijn beangstigend. Voordat je stopt met drinken of met een ander middel, is het belangrijk om te weten dat je er niet alleen voor hoeft te staan. Daarom willen we helder zijn over hoe het traject eruitziet en wat je van ons kunt verwachten. 1. Gratis intake en beoordeling: Neem [contact](/contact/) op voor een vertrouwelijk gesprek. We bespreken je situatie, gebruiksgeschiedenis en eventuele psychische klachten. Op basis daarvan stellen we een persoonlijk plan op. 2. Medische detox: Onder toezicht van een arts, op een externe locatie. De duur verschilt per middel: 3 tot 5 dagen bij opiaten, 5 tot 10 dagen bij alcohol, tot 14 dagen bij GHB. Je krijgt medicatie om de verschijnselen zo draaglijk mogelijk te maken. 3. Therapeutisch programma: Minimaal zes weken in onze kliniek. Individuele therapie, groepstherapie, lichaamsgerichte therapie, mindfulness en psycho-educatie. Je werkt aan triggers, copingvaardigheden en onderliggende problematiek. 4. Nazorgplan: Terugvalpreventie, doorverwijzing naar ambulante zorg in Nederland en ondersteuning na vertrek. Hierbij kijken we ook naar zelfhulpgroepen in jouw regio, zodat je na terugkeer een stevig netwerk hebt. Herstel stopt niet bij ontslag. Wij werken samen met Nederlandse verzekeraars om een deel van de kosten vergoed te krijgen. Bekijk de [prijzen en accommodatie](/prijzen-en-accommodatie/) of neem vrijblijvend contact op. Je kunt ook meer lezen over [welke mensen wij helpen](/wie-we-helpen/) en de [soorten verslavingen](/soorten-verslavingen/) die wij behandelen. Ons doel is een gezonder leven voor jou, op lichamelijke en geestelijke vlak.
Dat hangt af van het middel, de gebruiksduur en je persoonlijke gezondheid. Lichamelijke verschijnselen duren gemiddeld 3 tot 14 dagen. De meeste klachten zijn het heftigst in de eerste 7 tot 10 dagen. Psychische klachten zoals craving, slecht slapen en stemmingswisselingen kunnen weken of maanden aanhouden. Dit staat bekend als PAWS (Post-Acute Withdrawal Syndrome). Bij alcohol en opiaten kan PAWS tot een jaar duren.
Bij cannabis en cocaine is thuis afkicken mogelijk als je stabiel bent en begeleiding hebt, bijvoorbeeld van een huisarts of ambulant verslavingsteam. Bij alcohol, GHB en benzodiazepines is thuisonthouding ontraden vanwege het risico op toevallen en delirium. Raadpleeg altijd eerst een arts voor je op eigen houtje stopt.
Ja, bij bepaalde middelen wel. Alcohol-, GHB- en benzodiazepineonthouding kan levensbedreigend zijn zonder medische begeleiding. Bij opiaten is het risico op overdosis na terugval het grootste gevaar. Bij cocaine, ketamine en cannabis zijn de verschijnselen doorgaans niet levensbedreigend, maar depressie en suicidale gedachten vereisen aandacht.
Er is geen verschil in betekenis. Ontwenningsverschijnselen of afkickverschijnselen zijn twee namen voor dezelfde klachten die ontstaan wanneer je stopt of mindert met een verslavende stof. “Afkickverschijnselen” wordt vaker gebruikt in dagelijks taalgebruik, “ontwenningsverschijnselen” is de meer klinische en medische term. In de praktijk worden ze door elkaar gebruikt.
Ja, bij veel middelen is medicatie beschikbaar om de onthouding te verlichten. Een arts kan bij alcoholontwenning medicijnen geven, zoals benzodiazepines, om epileptische aanvallen te voorkomen. Een huisarts of specialist kan ook medicijnen voorschrijven voor angst en slapeloosheid. Bij opiaatonthouding helpen buprenorfine of methadon. Bij GHB wordt gecontroleerd afgebouwd met farmaceutische GHB of benzodiazepines. Bij cocaine bestaat er geen specifieke medicatie, maar worden symptomen zoals slaapproblemen, angst en depressie apart behandeld. Medicijnen gebruikt u altijd in overleg met een arts, nooit op eigen initiatief.
Afkicken is de eerste stap, niet de oplossing. De lichamelijke onthouding duurt meestal 1 tot 2 weken, maar daarna begint het echte werk. Iemand die afkickt heeft ook nog weken of maanden daarna ondersteuning nodig, zeker voor de lichamelijke en geestelijke gevolgen die langer kunnen aanhouden. In de weken therapie die volgen leer je omgaan met triggers, pak je onderliggende problemen aan en bouw je een stevig terugvalpreventieplan op. Onderzoek toont consistent aan dat behandelingen van minder dan 28 dagen significant minder effectief zijn dan langere trajecten. De voordelen van stoppen zijn groot, maar duurzaam herstel vraagt tijd.
Ja. Wij hebben ervaring met Nederlandse verzekeraars en helpen je bij het aanvragen van (gedeeltelijke) vergoeding. De mogelijkheden verschillen per polis en verzekeraar. [Neem contact op](/contact/) voor een persoonlijk advies over je mogelijkheden. —
Quitting an addictive substance is one of the bravest decisions you can make. It is also one of the most intense. Your body and mind have adapted to daily use, and when the substance disappears, everything protests. These physical and mental complaints are called withdrawal symptoms. In this article you will learn exactly what happens per substance, when it becomes dangerous, and how professional support makes the difference between safe detox and unnecessary risk. We cover alcohol, cocaine, opiates, GHB, ketamine, and cannabis, each with their own timeline and risks.
Your brain adapts when you regularly use an addictive substance. Neurotransmitters (the chemical messengers in your brain) become imbalanced. With stimulants like cocaine, your dopamine system becomes depleted. With depressants like alcohol and benzodiazepines, your brain compensates by producing more stimulating signals. When you suddenly stop, your body must learn to function again without the substance, and that process comes with complaints. The severity of withdrawal symptoms differs greatly per substance, per person, and per duration of use. Some are mainly uncomfortable, like the irritability when stopping cannabis. Others are life-threatening, like the seizures that can occur with alcohol withdrawal. This difference determines whether you can detox at home or whether medical detox (the controlled tapering of a substance under medical supervision) is necessary. Withdrawal symptoms fall into two categories: – Physical symptoms: trembling, sweating, nausea, muscle pain, palpitations, fever, stomach cramps, diarrhoea – Psychological symptoms: anxiety, irritability, insomnia, depressive feelings, concentration problems, intense craving (the overwhelming desire for the substance), paranoia, hallucinations How long you have used, how much you used, your physical condition, and any existing mental health issues together determine how severe the withdrawal will be. Polysubstance use (combining multiple substances) also makes withdrawal more complex and dangerous. Below we discuss what to expect per substance.
Alcohol is one of the few substances where quitting without medical supervision can be life-threatening. This is because alcohol suppresses the central nervous system. Your brain compensates by producing more excitatory neurotransmitters. When you suddenly stop drinking, the inhibitory effects disappear while your brain is still operating at full speed. The result: overstimulation.
– 6 to 12 hours after last use: trembling, sweating, nausea, anxiety, insomnia, elevated heart rate – 12 to 48 hours: elevated blood pressure, fever, confusion, possible alcoholic hallucinosis (seeing or hearing things that are not there while conscious) – 48 to 72 hours: risk of delirium tremens (DT), a serious complication with severe hallucinations, seizures, decreased consciousness, and cardiac arrhythmias – After 72 hours: gradual decrease in most people, but psychological symptoms (anxiety, depression, sleep problems) can persist for weeks to months Delirium tremens occurs in a significant proportion of heavy drinkers who stop abruptly. Without treatment, DT can cause serious, potentially fatal complications. With medical supervision, these risks decrease substantially. This makes clear why [medically supervised detox](/afkickkliniek-Zuid-Afrika/) is essential for alcohol addiction. Always consult a doctor or call emergency services if symptoms of delirium tremens occur. At White River Recovery, detox always takes place under medical supervision, outside the clinic, before the therapeutic programme begins. This ensures you safely pass through the most dangerous phase. Read more about [safely stopping alcohol](/cold-turkey-afkicken-van-alcohol/) and our approach to [alcoholism treatment](/behandeling-alcoholisme/).
The risk of severe alcohol withdrawal symptoms is higher if you: – Have been drinking daily for more than five years – Consume more than 8 units per day – Have previously had seizures or delirium tremens when stopping – Have poor nutritional status (common with long-term alcohol use) – Simultaneously use benzodiazepines or other depressants – Are over 40 years old with a longer usage history
Cocaine withdrawal is physically less dangerous than alcohol withdrawal, but psychologically extremely challenging. Cocaine acts on the dopamine system (the reward circuit of your brain). With each use, you get an explosion of dopamine, the pleasure hormone. After prolonged use, that system is completely depleted. Your brain can barely produce dopamine without cocaine, making everything feel grey and meaningless.
– Hours after last use (the crash): extreme fatigue, intense hunger, agitated or depressed mood, strong craving, irritability – Day 1 to 7: persistent fatigue, excessive sleeping (sometimes 12 to 16 hours per day), concentration problems, vivid and unpleasant dreams, social withdrawal – Week 2 to 4: persistent craving, mood swings, anhedonia (the inability to experience pleasure in activities you previously enjoyed), increasing restlessness – Month 1 to 3+: gradual recovery of the dopamine system, but craving can return in waves triggered by certain cues (places, people, situations that remind you of use) The greatest danger with cocaine withdrawal is not physical but the high risk of relapse. The craving can be so overwhelming that people use again within days. Additionally, depression with suicidal thoughts occurs in a significant proportion of users in the first weeks after stopping. Professional support in a protected environment therefore makes a significant difference. The anhedonia, that grey, flat feeling, is the hardest part for many former users. It can take months before your brain produces dopamine normally again. In therapy you learn to cope with this period and build new sources of satisfaction. Read more about [cocaine addiction and treatment](/cocaine-verslaving/).
Opiate withdrawal feels like having the worst flu of your life, multiplied by ten. Opiates bind to the mu-receptors in your brain, suppressing pain signals while producing a warm, euphoric feeling. With prolonged use, your body produces fewer natural endorphins. When you stop, empty receptors remain and you are flooded with pain, anxiety, and restlessness.
– 8 to 24 hours after last dose: muscle pain, restlessness, watery eyes, runny nose, excessive sweating, yawning, anxiety – Day 1 to 3 (peak): severe abdominal cramps, diarrhoea, nausea, vomiting, goosebumps, dilated pupils, rapid heartbeat, elevated blood pressure, insomnia – Day 4 to 7: gradual decrease of physical symptoms, but fatigue, muscle pain, and sleep problems remain – Weeks to months: PAWS (Post-Acute Withdrawal Syndrome), a lingering phase with persistent irritability, sleep problems, craving, anxiety, and mood swings that can last for months The timeline differs per opiate. With short-acting opiates like heroin, symptoms begin faster (8 to 12 hours) but last shorter. With long-acting substances like methadone, it can take 24 to 48 hours before the first symptoms appear, but withdrawal lasts longer. For opiates, medically supervised detox is strongly recommended. Medication such as buprenorphine or methadone can significantly ease withdrawal by partially occupying the receptors without the euphoric effect. For [heroin addiction](/heroïne-verslaving/) and [tramadol addiction](/tramadol-verslaving/), we offer a structured trajectory with medical detox followed by intensive therapy.
After a period of abstinence, your tolerance drops rapidly. Within days your body is no longer accustomed to the dose you previously used. Relapsing at the same amount as before is one of the most common causes of [overdose](/overdosis-drugs/). This makes professional aftercare and relapse prevention after the detox phase absolutely essential.
GHB withdrawal is among the most dangerous forms of detox, comparable to alcohol. With regular use (multiple times per day, often every 2 to 4 hours), your brain adapts radically. GHB acts on the GABA receptors, the same receptors that alcohol affects. Stopping abruptly can lead to a life-threatening rebound of the nervous system.
– 1 to 6 hours after last dose: anxiety, trembling, insomnia, sweating, increased heart rate, nausea – 6 to 24 hours: confusion, hallucinations, severe agitation, elevated blood pressure, muscle twitching – 24 to 72 hours (critical phase): risk of psychosis, seizures, delirium, and rhabdomyolysis (breakdown of muscle tissue). Intensive medical monitoring in an ICU may be necessary – After 72 hours to 2 weeks: gradual recovery, but severe anxiety, insomnia, and cognitive problems persist for a long time What is unique about GHB is the rapid dosing frequency. Many users take a dose every 1 to 4 hours, including at night. This means the body is continuously dependent and withdrawal can begin quickly and severely. Some users experience the first symptoms after missing just a single dose. You should never quit GHB without medical supervision. Clinical detox with controlled tapering, often using pharmaceutical GHB or benzodiazepines, is the only safe option. Read more about [GHB detox](/ghb-afkicken/) and our programme.
Ketamine does not cause classic physical dependence like alcohol or opiates, but regular use does lead to tolerance and psychological dependence. The substance works as a dissociative anaesthetic: it blocks NMDA receptors, creating a feeling of disconnection from body and reality. With regular use, people seek that numbness increasingly often as an escape from stress, emotions, or mental health issues.
– Intense craving, anxiety, and irritability – Sleep problems and vivid nightmares – Depressive feelings and emotional blunting – Concentration problems and “foggy” thinking (brain fog) – Flashbacks to dissociative experiences – With long-term use: bladder problems (ketamine cystitis) that can persist even after stopping and require urological treatment The psychological dependence on ketamine is often underestimated. Many users find that without ketamine they struggle to relax, process emotions, or handle social situations. The substance becomes a coping mechanism. Professional guidance helps break those patterns and develop healthy alternatives. A particular risk with long-term ketamine use is damage to the bladder and urinary tract. Ketamine cystitis can lead to severe bladder pain, frequent urination, and in extreme cases a shrunken bladder requiring surgery. These symptoms do not always fully resolve after stopping. Read more about [ketamine withdrawal symptoms](/afkickverschijnselen-ketamine/).
The persistent misconception that cannabis is not addictive makes it difficult for many users to seek help. Yet a significant proportion of daily users experience clear withdrawal symptoms when stopping. The active ingredient THC is fat-soluble and is stored in body fat. This means its effects can be noticeable for days to weeks after stopping.
– Irritability, mood swings, and unexpected anger outbursts – Sleep problems: difficulty falling asleep, vivid and sometimes anxious dreams (as REM sleep returns) – Reduced appetite and weight loss (cannabis normally stimulates appetite) – Anxiety, restlessness, and nervousness – Physical complaints: abdominal pain, headaches, sweating, mild fever in the first days Symptoms typically begin 1 to 2 days after stopping, peak around day 4 to 7, and last an average of 1 to 3 weeks. They are not life-threatening but can be uncomfortable enough that relapse is likely. Sleep problems and irritability in particular are cited by many people as reasons to start smoking again. For long-term daily use, especially with strong variants (high THC content), it may be worthwhile to stop in a therapeutic environment. There you receive support for sleep problems, learn to manage triggers, and work on the [underlying causes of addiction](/kenmerken-verslaving/). Read more about [cannabis addiction](/cannabis-verslaving/) and how we can help.
Not all withdrawal symptoms carry the same level of risk. It is important to know the distinction between uncomfortable and medically dangerous. That knowledge can literally save lives.
– Seizures: occur with alcohol, GHB, and benzodiazepine withdrawal. Can happen without warning and lead to falls, head injuries, or brain damage. – Delirium tremens: confusion, hallucinations, fever above 38.5 degrees, cardiac arrhythmias. Requires ICU admission. – Severe dehydration: from prolonged vomiting and diarrhoea with opiate withdrawal. Can lead to kidney failure and electrolyte disturbances. – Psychosis: especially with GHB and sometimes alcohol withdrawal. The person loses contact with reality and may endanger themselves or others. – Suicidal thoughts: can occur with any form of withdrawal, particularly cocaine and opiates. The loss of the substance combined with severe psychological symptoms can lead to despair.
1. Alcohol: delirium tremens, seizures, potentially fatal without medical supervision 2. GHB: psychosis, seizures, rhabdomyolysis, potentially fatal 3. Benzodiazepines: seizures, psychosis, potentially fatal (similar mechanism to alcohol) 4. Opiates: rarely directly fatal, but severe symptoms and very high relapse risk with overdose potential With cannabis, cocaine, and ketamine, withdrawal symptoms are generally not life-threatening, but the psychological impact should not be underestimated. Depression, anxiety, and suicidal thoughts occur with all substances. Professional support increases the chance of successful and lasting recovery with every substance. If you are unsure whether your situation is medically risky, always [contact](/contact/) a doctor or addiction specialist before stopping on your own.
Detoxing at home sounds appealing: familiar environment, no travel costs, privacy. But reality is more challenging. Triggers are everywhere: the pub around the corner, the dealer in your phone, the stress of work and relationships. You do not always recognise medical complications yourself. And the temptation to use “one more time” is strongest when symptoms are at their peak. In a clinical setting you benefit from: – 24-hour medical supervision during the detox phase, with immediate intervention for complications – Medication support to alleviate symptoms (sleep medication, anti-nausea, anxiolytics) – Distance from triggers: no dealers, no drinking buddies, no stressful home situation – Structured daily routine: routine helps your brain form new patterns – Direct transition to therapy: detox is the beginning, not the endpoint. Without therapy, the risk of relapse remains considerably high At White River Recovery, treatment begins with [medically supervised detox](/afkickkliniek-Zuid-Afrika/) at an external location. Once you are stabilised, an intensive therapeutic programme of at least six weeks follows at our clinic in Mpumalanga, South Africa. With 65 staff members for a maximum of 25 to 30 guests, you receive personal attention that in the Netherlands, with current [waiting lists in addiction care](/verslavingszorg-zonder-wachttijd/), is rarely achievable.
Many people going through withdrawal also have underlying mental health issues. Think of depression, anxiety disorders, PTSD, ADHD, or personality disorders. Often the addiction started as self-medication: alcohol to dampen anxiety, cocaine to chase away depression, opiates to numb emotional pain. If these underlying conditions are not treated simultaneously, relapse is almost inevitable. The symptoms come back amplified once the numbing substance is removed. This is called a [dual diagnosis](/dubbele-diagnose/): an addiction combined with a psychiatric condition. During the withdrawal phase, they reinforce each other. Depressive feelings intensify, anxiety increases, sleep problems worsen, and the urge to use grows. Our programme is specifically designed for dual diagnosis. The clinical [team](/team/), consisting of psychiatrists, psychologists, and addiction specialists, treats addiction and mental health conditions as a whole. This is also why it takes [at least six weeks](/ons-programma/): lasting recovery requires time. During those weeks you work not only on stopping the substance but also on the causes behind it. Also read: [addiction and depression](/verslaving-en-depressie/) and [how addiction changes your brain](/verslaving-en-brein/).
We understand that the fear of withdrawal symptoms is one of the biggest barriers to seeking help. The stories about trembling, sweating, sleepless nights, and hallucinations are frightening. That is why we want to be clear about what the treatment process looks like and what you can expect from us. 1. Free intake and assessment: [Contact us](/contact/) for a confidential conversation. We discuss your situation, usage history, and any mental health issues. Based on that, we create a personalised plan. 2. Medical detox: Under the supervision of a physician, at an external location. Duration varies per substance: 3 to 5 days for opiates, 5 to 10 days for alcohol, up to 14 days for GHB. You receive medication to make the symptoms as manageable as possible. 3. Therapeutic programme: A minimum of six weeks at our clinic. Individual therapy, group therapy, body-oriented therapy, mindfulness, and psycho-education. You work on triggers, coping skills, and underlying issues. 4. Aftercare plan: Relapse prevention, referrals to outpatient care in the Netherlands, and support after departure. Recovery does not stop at discharge. We work with Dutch insurers to obtain partial reimbursement. View our [prices and accommodation](/prijzen-en-accommodatie/) or contact us without obligation. You can also read more about [who we help](/wie-we-helpen/) and the [types of addictions](/soorten-verslavingen/) we treat.
That depends on the substance, duration of use, and your personal health. Physical symptoms last an average of 3 to 14 days. Psychological symptoms such as craving, sleep problems, and mood swings can persist for weeks to months. This is known as PAWS (Post-Acute Withdrawal Syndrome). With alcohol and opiates, PAWS can last up to a year.
With cannabis and cocaine, home detox is possible if you are stable and have support, for example from a GP or outpatient addiction team. With alcohol, GHB, and benzodiazepines, home withdrawal is strongly discouraged due to the risk of seizures and delirium. Always consult a doctor before stopping on your own.
Yes, with certain substances. Alcohol, GHB, and benzodiazepine withdrawal can be life-threatening without medical supervision. With opiates, the greatest danger is overdose risk after relapse. With cocaine, ketamine, and cannabis, symptoms are generally not life-threatening, but depression and suicidal thoughts require attention.
There is no difference in meaning. Both Dutch terms describe the same symptoms that occur when you stop using an addictive substance. “Afkickverschijnselen” is more commonly used in everyday language, while “ontwenningsverschijnselen” is the more clinical and medical term. In practice, they are used interchangeably. In English, both translate to “withdrawal symptoms.”
Yes, for many substances medication is available to ease withdrawal. For alcohol withdrawal, benzodiazepines are used to prevent seizures. For opiate withdrawal, buprenorphine or methadone help. For GHB, controlled tapering with pharmaceutical GHB or benzodiazepines is applied. For cocaine, there is no specific medication, but symptoms such as sleep problems, anxiety, and depression are treated separately.
Detox is the first step, not the solution. Physical withdrawal usually lasts 1 to 2 weeks, but then the real work begins. In the weeks of therapy that follow, you learn to manage triggers, address underlying issues, and build a solid relapse prevention plan. Research consistently shows that treatments shorter than 28 days are significantly less effective than longer programmes.
Yes. We have experience with Dutch insurers and assist you in applying for (partial) reimbursement. The options vary per policy and insurer. [Contact us](/contact/) for personal advice on your options.
Je hebt het gevoel dat je de controle kwijt bent. Niet over alcohol, niet over drugs, maar over iets dat iedereen elke dag doet: eten. Eetverslaving is een complex eetprobleem dat vaak verborgen blijft achter gesloten deuren. Misschien herken je het bij jezelf: het onvermogen om te stoppen met eten, zelfs wanneer je vol zit. […]
Lees Meer
Je hebt ADHD en autisme. Misschien gebruik je al jaren alcohol om de prikkels te dempen, cannabis om te slapen of stimulantia om je te kunnen concentreren. Dat is geen zwakte. Het is een logische reactie van je brein op een wereld die niet voor jou ontworpen is. Maar als het gebruik overgaat in afhankelijkheid, […]
Lees Meer
Heb je ooit afgevraagd hoe een arts of psycholoog vaststelt of iemand een verslaving heeft? De diagnose is geen gokspel. Er bestaat een internationaal erkend systeem dat professionals wereldwijd gebruiken: de DSM-5. In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat de DSM-5 inhoudt, hoe verslaving daarin wordt geclassificeerd, en wat een diagnose concreet […]
Lees Meer